IEDEREEN KAN VALLEN

Werk maken in opdracht is als een zwembad: de opdrachtgever is de badmeester, jij de schoonspringer. Jouw taak is om een mooie, gecontroleerde duik te maken en bij voorkeur binnen de randen van het bad terecht te komen. Vrij werk maken daarentegen is een vrije val.

Werken in opdracht is doelbewust springen, al is het soms van de hoge of in het duister. Het fijne is dat je weet dat er iemand op je werk zit te wachten. In opdracht werk je naar een resultaat toe en in dat resultaat bewijst je werk zijn waarde voor de wereld. 

Maker zonder opdracht

Maar veel mensen die in opdracht dingen maken, zijn ook maker zonder dat iemand ze daartoe opdracht geeft. Dat geldt zeker voor de makers van Unit-2, het Leidse communicatiecollectief waar ik me deze zomer bij aansloot. Ze schrijven, ontwerpen, filmen, illustreren en fotograferen. Ze doen het als betaald werk, maar ook volop als liefdewerk. Omdat ze gewoon graag creëren, iets maken vanuit niets.

Aan niets voldoen

We hadden er een mooi gesprek over bij Unit-2. Dat vrije werk is best spannend, juist omdat er geen vraag is van buitenaf, geen probleem om op te lossen. Vanuit jezelf iets creëren is ongemakkelijk als je gewend bent (geraakt) om doelgericht te werken, om efficiënt te zijn en op tijd te leveren. Vrij werk vraagt het tegenovergestelde: toestaan dat het alle kanten op mag gaan. Of geen enkele. Iets maken dat aan niets hoeft te voldoen. Wat doe je dan?

Weg van de bedoeling

Dan spring je niet, maar laat je je vallen. Een vrije val. Niet ergens naartoe, maar ergens vandaan, weg van de bedoeling en het nut. Het mooie is wel dat misschien niet iedereen een schoonspringer is, maar iedereen kan wel vallen. Zomaar iets maken vanuit jezelf. Dat wens ik je dan ook voor het nieuwe jaar: laat je vallen. Soms kom je nog goed terecht ook.