TIJD BESTAAT ALLEEN DOOR VERHALEN

In ons bestaan zijn verhalen van nog groter belang dan ik dacht. Tijd bestaat niet, tenzij we een verhaal maken. 

Dat is wat ik meenam uit het artikel ‘Tijd is slechts een illusie, denken steeds meer natuurkundigen’ door sterrenkundige en wetenschapsredacteur George van Hal, gepubliceerd in de Volkskrant op 3 april 2026. Hij beschrijft hoe twee natuurkundigen, Don Page en William Wootters, tot de conclusie kwamen dat tijd misschien geen fundamenteel onderdeel is van de werkelijkheid. Tijd verschijnt pas wanneer gebeurtenissen zich tot elkaar verhouden. 

Tussen twee kaften

In die visie is het universum geen film die afgespeeld wordt, maar een boek. ‘Tussen de twee kaften bevinden zich tegelijk alle gebeurtenissen. Personages die in de loop van het relaas overlijden zijn zowel levend als dood. De tijd in de verhaalwereld heeft op het boek nog geen vat. Pas als je begint te lezen, gaat de klok in de verhaalwereld tikken: de gebeurtenissen volgen elkaar op logische wijze op’, schrijft van Hal.

Met andere woorden: pas als je het verhaal leest ontstaat ‘Eerst was hij levend en toen was hij dood’ (of omgekeerd als je het Nieuwe Testament leest).  Wanneer je de pagina’s in de juiste volgorde leest, ontstaat oorzaak en dan gevolg en bestaan zij niet tegelijkertijd. Verhalen zijn daarmee geen beschrijving van de tijd, zij produceren tijd. Zij zetten gebeurtenissen in een volgorde. 

Paginanummers maken

Maar wie of wat maakt dan die paginanummers, zodat we het verhaal in de ‘juiste’ volgorde lezen? Natuurkundigen zoeken daar nog naar. Ontzettend spannend. Alleen leest die zoektocht als een roman die ik helaas (nog) niet begrijp. Toch voelt het vak verhalen vertellen nu nog relevanter dan ik het al vond.

En intussen nummeren wij door met z’n allen, iedere keer wanneer wij een verhaal beginnen te vertellen.